De voorbereiding is begonnen

Santiago de Compostela
kathedraal santiagoSantiago de Compostela is een van de belangrijkste christelijke bedevaartsoorden. Pelgrims uit heel Europa eindigen hier hun voettocht. Deze voettocht noemt men de Camino de Santiago (De weg naar Santiago). De pelgrims op weg njacobsschelpaar Santiago zijn herkenbaar aan de sint-jakobsschelp, het teken van de heilige Jakob. De schelp wordt gedragen met de sluiting naar boven (in tegenstelling tot de schelp van oliemaatschappij Shell). De weg naar Santiago kent veel van deze tradities. Zo laten pelgrims een van huis meegenomen steen achter bij Cruz de Ferro waarmee ze symbolisch hun zonden van zich afleggen en (letterlijk) verlicht hun weg vervolgen.

Vroeger kon het gewoon niet anders: een pelgrim naar Santiago vertrok thuis, bijna altijd te voet (en … liep naar huis terug). Ieder kiest zijn eigen weg (letterlijk en figuurlijk) en daardoor zijn er duizenden wegen; er is niet één unieke weg naar Santiago de Compostela. Je kunt je vanuit Nederland, via België en Frankrijk, naar Santiago de Compostela (en terug !) laten leiden door reisgidsen en markeringen van de Grande Randonnée onderweg, maar je kunt ook jouw eigen weg kiezen. In de zomer en vroege najaar van 2015 ligt het in mijn bedoeling om te voet van huis uit met tentje en slaapzak naar Santiago te lopen, en eh … nee, niet terug, zo’n 2400 km.

Confucius (551 – 479 v. Chr.) zei het al: “De weg zelf is de bestemming”. Je zou dit kunnen vertalen als “De reis is belangrijker dan de bestemming”. Immers, als de bestemming het belangrijkste zou zijn, dan kun je veel beter het vliegtuig of de trein nemen naar Santiago de Compostela. Neen, de weg zelf is het doel.  Jos Reinhoudt 1) verwoordde het zo: “Onderweg naar het einddoel, het liefst te voet, kom je langs historische plekken, je belandt in merkwaardige situaties en voert gedenkwaardige gesprekken met inspirerende mensen. Op cruciale momenten houd je halt en denkt na over het pad dat je hebt afgelegd, en ook over de weg die nog voor je ligt. Door de lange tocht leer je jezelf goed kennen. Je weet beter dan ooit wat je eigen sterke en zwakke punten zijn, je herinnert je je zere voeten en de momenten waarop je wilde opgeven, maar ook de euforie, de gezelligheid en de trots die je onderweg voelde”.

Wel of geen weblog?

Wel of geen blog? Die vraag kwam natuurlijk ook op. Je maakt de tocht toch voor jezelf en niet voor een ander? Aan de andere kant, bij de voorbereiding heb ik genoten van de verhalen van anderen en heb ik ook vele tips genoteerd, routes aangepast en overnachtingsadressen kunnen noteren die niet in de boekjes stonden. En ja, het thuisfront wil dolgraag op de hoogte blijven en dat gaat het eenvoudigst door een weblog bij te houden. Daarom dus: een weblog.

Ga je in een tentje?

Waarom met een tentje en waarom niet overnachten in de pelgrimshuizen, zo hoor ik velen denken. Het antwoord is heel eenvoudig. In 1972 liepen over het hele jaar 67 pelgrims van over de hele wereld naar Santiago; in 2013 waren dat er iets meer dan 215.000 en hun aantal neemt gestaag toe.

stat3

Overgenomen uit: Jacobsstaf nr. 106 (juni 2015). De pieken zijn zgn Heilige Jaren, wanneer 25 juli, de naamdag van St. Jacob, op een zondag valt. De volgende Heilige Jaren zijn 2021, 2027, 2038, 2049, 2055 en 2060.

punaise-de-lit-87Op Franse sites wordt gewaarschuwd voor “punaises”, zijnde in het Nederlands bedwantsen, in de pelgrimshuizen; goh, waar zou die franse benaming toch vandaan komen? In Frankrijk valt dat nog wel mee, daar is de spreiding over de verschillende routes nog groot, maar in Spanje wemelt het van de pelgrims op de Camino Francès. Van alle routes naar Santiago is de Camino Francès het populairst: 87% van alle pelgrims (ruim 180.000 in 2013) lopen die route. Ik heb foto’s gezien van pelgrims die er na een nacht in een, weliswaar als slecht bekend staande, refugio uitzagen alsof ze hun hoofd, armen en benen in een bijenkorf hadden gestoken. Maar ook zonder bedwantsen is een verblijf in een refugio geen pretje. In de Jacobsstaf, de periodieke uitgave van het Nederlands Genootschap van St. Jacob, van september 2014 klaagt Tineke ten Bulte over het “heilige” moeten in de refugios: om zes uur ’s morgens gaat het licht aan, je moet om 8 uur zijn vertrokken, ’s avonds in de volgende refugio krijg je een nummertje om aan de eettafel aan te schuiven om 20.15 uur en waag het niet om te laat te komen. “Dat is druk en geen drukte”, aldus Tineke. Van 12 tot 14 december 2014 vond in Villafranca del Bierzo een studiebijeenkomst plaats van de FICS, de Fraternidad Internacional del Camino de Santiago. Er is een manifest opgesteld met als slotzin: “De camino is er om op te wandelen en er van te genieten. Niet om van albergue naar albergue te racen om daar ‘s morgens om 9 uur al in de rij te staan voor een bed voor de komende nacht. Respect en solidariteit zouden op de eerste plaats moeten komen.”(uit: Ultreia 2015, nr 42). Geen gehaast, geen dwang, geen druk, neen, dan liever iets meer extra gewicht en mijn eigen tentje, matras en slaapzak mee, zodat ik zelf kan bepalen of ik nog een uurtje wil liggen of een rustdag neem. bivakHoewel, door gebrek aan campings op sommige delen van de route in Spanje is het toch noodzakelijk om in een refugio te overnachten; daar komt bij dat al veel campings half september hun deuren sluiten en je in het naseizoen weer meer op de refugio’s bent aangewezen, waardoor ik naar verwachting zo’n 22 refugio’s in Spanje zal bezoeken en daarin zal overnachten. Aan de hand van de reviews en reacties op Refugios en Casas Rurals heb ik een “schoon” lijstje gemaakt van goed bekend staande refugios en die zullen in het naseizoen meer aandacht en tijd voor het noodzakelijke onderhoud hebben. Op de site van Eroski kun je de nodige informatie vinden van alle refugios langs de Camino. Bovendien: er zijn ook veel refugios waarbij je jouw tentje ook mag opzetten. Ik heb er een lijstje van gemaakt, dat je onder aan de pagina Route in detail  aantreft. In Spanje is geen nationale regelgeving voor het bivakkeren; de regelgeving verschilt daardoor per regio. In Navarra en La Rioja mag het met toestemming van het gemeentebestuur, in Castillia en Leon is het geheel verboden in verband met het constante gevaar voor bosbranden en in Galicie is het toegestaan mits je 300 m van woningen af staat, 100m van een weg of rivier en 3 mijl van een camping. In Frankrijk zijn er helemaal genoeg mogelijkheden om bij gebrek aan campings (hetgeen niet vaak zal voorkomen) wild te kamperen. De meest favoriete Franse gids onder de pelgrims – Miam Miam DoDo – stelt daarover (en voor de niet-francofielen onder ons heb ik het maar even vertaald): Voor de puristen onder de pelgrims is bivakkeren (wild-kamperen) de wijze van onderdak die het meest aansluit bij middeleeuws pelgrimeren. De regel daarbij is dat je tevoren toestemming vraagt aan de grond-eigenaar om je tentje op te zetten. Kun je die niet vinden, dan zet je je tentje discreet op nèt voor het vallen van de avond (de leuke uitdrukking “entre chien et loup” – letterlijk tussen hond en wolf, een uitdrukking ontleend aan de gelijknamige fabel van La Fontaine – werd in de gids gebruikt) en breek je op onmiddellijk na zonsopgang, zonder een spoor achter te kerkhoflaten. Wil je dicht bij een dorp staan, dan raadt Miam Miam DoDo je aan om het plaatselijke kerkhof op te zoeken. Die zijn meestal omzoomd met stukken braak terrein en hebben bovendien tot voordeel dat de naastliggende buren stil zijn en niet klagen, terwijl er heel vaak een kraantje is met vers water (voor de bloemen op het kerkhof weliswaar). Vraag de bewoner van het dichtstbijzijnde huis tevoren even of hij er geen bezwaar tegen heeft dat je daar bivakkeert en hij zal, als hij al zelf de knoop niet wenst door te hakken,  waarschijnlijk monsieur le maire gaan vragen of die het goedvindt. Mocht het antwoord van de buurman overigens negatief uitvallen dan leren de ervaringen van andere pelgrims dat er bijna altijd een redelijke oplossing komt. Zo verhaalde Frans Krüter op zijn inmiddels gesloten website http://franskruter2.webs.com het volgende: “Ik besluit om mijn tent op te gaan zetten en ik ga nu eens een keer officieel toestemming vragen. Zie ik een kerel in zijn tuin, fikkie staan te stoken. Ik vraag of ik bij de bosrand mag overnachten. Zegt ie “non”! Ik kijk hem lachend aan en denk “dadelijk haal ik uit”, zegt ie: “je mag hem wel achter in de tuin opzetten”. Ikke blij. Ben ik bezig mijn tent op te zetten, komt ie naar me toe met een stoel en 2 flesjes bier. Hebben we samen staan te proosten. Nu heeft ie me ook nog uitgenodigd om te komen eten. Dat sla ik nu eens niet af en ik schuif mijn zweetvoeten eens lekker bij hen onder de tafel. Zijn vrouw heeft lekker voor me gebakken. Maar wat bleek? Hij was de Maire van het dorp, je weet wel, de burgemeester.”.

Ga je alleen?

irishblessingEen van de meest gestelde vragen over de voorgenomen reis is, of ik de reis in groepsverband ga maken of dat ik de tocht samen met Janny ga doen. Mijn antwoord was tot 2015 steeds hetzelfde: ‘Wij gaan met zijn drieën: ikke, mijzelf en mijn eigen! Deze typisch Engelse uitdrukking (“me, myself and I”) is moeilijk in het Nederlands te vertalen, maar komt neer op zoiets als je lichaam, je geestelijke bagage en je rugzak. Zolang die drie in evenwicht blijven en geen ruzie met elkaar krijgen, moet de tocht te doen zijn. Tot mijn grote verrassing belde begin 2015 mijn oud-collega Mathieu op; hij wilde dolgraag meelopen, maar moest daarvoor eerst in training omdat hij gebrek aan wandelervaring had. Hij fietste wel veel, dus aan de conditie zou het niet liggen. Begin mei heeft Mathieu, na een intensieve wandel-voorbereiding, de knoop definitief doorgehakt: we gaan samen op weg naar Santiago!
Kijk, dat is voor beide thuisfronten een hele geruststelling: we lopen niet alleen.

Hieronder de grafiek van alle Nederlandse pelgrims die in Santiago zijn aangekomen. Deze zijn natuurlijk niet allemaal van huis uit gestart; sterker nog: “slechts” 25% van alle Nederlandse pelgrims starten vanuit zijn hun huis, de meesten starten in St. Jean Pied de Port. Maar toch: heel opvallend is dat wij – Nederlanders – veel vaker van huis uit vertrekken dan onze oosterburen en iets vaker dan onze zuiderburen. In 2013 kwamen in Santiago 16.203 Duitsers aan, waarvan er slechts 617 vanuit huis waren vertrokken (3,01%) en voor onze zuiderburen de Belgen liggen die aantallen op totaal 1857 aangekomen, waarvan 386 van huis uit (20,79%) . In diezelfde periode zijn in Santiago 2890 Nederlanders aangekomen waarvan, zoals gezegd,  723 van huis uit zijn vertrokken (25,02%).

ned pelgrims stats

Enkele aanvullende statistieken over 2013:
Mannen 54 %, vrouwen 46%
Te voet 87%, per fiets 12,8%, anders (paard/muilezel) 0,2%
Leeftijd jonger dan 30 jaar: 28%, leeftijd 30- 60 jaar: 56% en ouder dan 60 jaar: 16%
Aantal Nederlanders vanuit huis vertrokken: 723
Aantallen pelgrims per maand vertrokken vanuit St Jean Pied de Port: januari, februari, november en december niet geregistreerd, maar minder dan 100 per maand, maart 1500, oktober 3100, april 5000, juni 6000, juli 7300, augustus 8400, september 8900 en mei 9000. Totaal ruim 50.000 pelgrims.
Aantal pelgrims dat in St. Jean Pied de Port is gestart (en dus niet elders aan de tocht zijn begonnen): 26.569 (Dat betekent dat ongeveer de helft van de pelgrims die via St Jean Pied de Port naar Santiago lopen ook in de plaats beginnen).

De voorbereidingen zijn in volle gang. In eerste instantie had ik een karretje gebouwd om mijn bagage in te doen, maar die was, zo bleek na een proeftochtje van 40 km, iets te groot en bijgevolg dus ook iets te zwaar. Er zat ook iets teveel extra’s op en aan: zonnecellen voor de stroomvoorziening, koelbox, accu etc. etc.

wheelie_04_hr

Nu wordt het een Wheelie IV Traveller van Radical Design. Het streefgewicht daalt daarmee tot bijna 18,5 kg (inclusief het 6 kg zware karretje, maar exclusief de mond- en etensvoorraad). De uitrusting wordt dan ook soberder en waar mogelijk en wenselijk gebaseerd op lichtgewicht. Zo maak ik mijn eigen alcohol (spiritus)brandertjes om onderweg op de koken; na veel geëxperimenteer heb ik de ideale brander kunnen maken en de handleiding heb ik ook op deze site gezet. Da’s voor mijzelf ook praktisch want dan heb ik die onderweg ook altijd ‘bij de hand”. Aan de andere kant is comfort ook belangrijk: bij de kampeermiddelen (tent, slaapmat en slaapzak) heeft lichtgewicht duidelijk minder een rol gespeeld (ik neem iets meer dan 4 kg aan die onderdelen mee terwijl ultralichtgewicht tot 2 kg zou kunnen leiden). En ik neem zo’n 2 kg aan luxe artikelen mee, zoals telefoon, IPad, GPS en Gen Spot 3.  Zie hiervoor het onderdeel uitrusting in het hoofdmenu.

De route

bourges

even voorbij Bourges na Morthomiers (Coördinaten: 47.034882, 2.270919)

De route is tot in detail klaar. In eerste instantie had ik voor de route over Parijs, Tours en Poitiers gekozen (de Via Turensis) omdat die tamelijk vlak is. Mijn (te) grote karretje zou daar ook over kunnen.

burgos

het 44 km lange klei-pad tussen Burgos en Castrojeriz

Nu mijn definitieve karretje kleiner is geworden (spoorbreedte max 40 cm) en die , gelet op het gewicht, ook nog over langere afstanden gedragen kan worden als een rugzak, heb ik gekozen voor de traditionele weg over Vezelay. Voor de liefhebbers: het is een combinatie van de Via Monastica en Via Limburgica (van huis via Tongeren en Dinant naar Rocroi), de Via Campaniensis (van Rocroi via Reims en Troyes naar Vézelay), de Via Lemovicensis  (van Vézelay via de noordelijke variant over Bourges en Limoges naar Saint-Jean-Pied-de-Port aan de voet van de Pyreneeën, waarbij een combinatie van de “Historische Weg van Vézelay” zoals beschreven door  het echtpaar Chassain enerzijds en de GR654 anderzijds wordt gevolgd) en tenslotte de Camino Francès over spaans grondgebied naar de Atlantische Oceaan; in totaliteit gaat het dan om iets meer dan 2500 km, waarvan zo’n 950 km over onverharde wegen. Je kunt de route in drie min of meer gelijke delen opdelen: Venray-Vézelay (670 km), Vézelay – St. Jean Pied de Port (920 km) en St. Jean Pied de Port – Santiago de Compostela (820 km). Het ligt in de bedoeling om per dag gemiddeld zo rond de 25 km te lopen en dan per anderhalve week één rustdag in te plannen. Santiago-gangers nemen zo weinig mogelijk kleren mee, die moet je namelijk de hele reis meesjouwen. Dagelijks doen ze – en ik dus ook – de was, die bestaat uit de kleren die je die dag aan hebt gehad. De “grote was” (handdoeken, lakenzak e.d.) wordt op de rustdagen gedaan, die om die reden door mij op een camping zijn gepland (met wasmachine en – indien nodig – een droger). Wat de lengte van de etappes betreft er zitten een paar tussen die wat langer zijn omdat niet altijd een camping, pelgrimshuis of jeugdherberg binnen de 25-30 km gevonden kan worden. Onder andere is dit het geval op de Spaanse Hoogvlakte, waar drie etappes rond de 35 km lang zijn. Ter compensatie zijn er dan ook een paar zeer korte etappes: de kortste is 18 km (afgezien van de zeer korte klim naar Orisson, de start van de etappe over de Pyreneeën). Onder de route op hoofdlijnen in het menu vind je ook een route per fiets die meestal dezelfde etappeplaatsen aandoet. Die route heb ik ook opgenomen om, in geval de paden te modderig worden door veelvuldige neerslag, tijdelijk even te kunnen uitwijken naar de fietsroute.

crowd

Route in één blik

route_groot
View in larger map of klik op het kaartje (met in blauw de originele route, in rood mijn route en in groen de fietsroute)

Hierboven het overzicht van de hele route.  Onder Route op Hoofdlijnen in het menu vind je deze complete route ook terug; gedetailleerde informatie over elke etappe kun je vinden onder Route in Detail, waarbij elke etappe in Google Maps is “na te lopen”. Dat laatste kun je natuurlijk ook met de totale route.

Het zal nu voorlopig stil zijn op deze site. Maar zodra ik aan mijn voettocht begin, zal dit de uitgelezen plek zijn om op de hoogte blijven van mijn vorderingen. Daartoe kun je jezelf hierboven in de rechterkolom aanmelden.


1) http://www.transparantiebenchmark.nl/blogs/de_reis_is_belangrijker_dan_de_bestemming
Terug naar boven.

Dit bericht werd geplaatst in Voorbereiding. Bookmark de permalink .

2 reacties op De voorbereiding is begonnen

  1. Hallo, In mijn albergue in Villares de Orbigo een net bed zonder bedbugs voor 7 €. En de info over het vrij kamperen zou ik toch in twijfel trekken in veel regio’s is het gewoon verboden door het permanente brandgevaar… Groetjes Christine van Albergue Villares de Orbigo.

    Like

    • rzwiebel zegt:

      Op het punt van het bivakkeren (je tentje voor 1 nacht opzetten tussen zonsondergang en zonsopgang) in Spanje is de informatie nu aangepast. Christine bedankt voor jouw opmerking.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s